काठमाडौँ, फागुन २० गते । इरानलगायत खाडी क्षेत्रका देशमा आएको युद्धको अवस्थाले वैदेशिक व्यापारमा असर पर्ने देखिएको छ । गत शनिबार अमेरिका र इजरायलले इरानमा गरेको आक्रमण र इरानले गरेको जवाफी आक्रमणले आयातनिर्यातमा असर पर्ने भएको हो । ती क्षेत्रका देशमा नेपालबाट हुने निर्यात न्यून भए पनि आयात भने उच्च रहेको छ ।
व्यापारविज्ञ रविशङ्कर सैँजूले युद्धको अवस्थाले आयातनिर्यातमा प्रत्यक्ष असर पर्ने बताउनुभयो । औद्योगिक क्षेत्रमा सङ्कट, कृषि क्षेत्रमा जोखिम, वैदेशिक मुद्रा सञ्चितिमा दबाब, निर्यात बजारमा गुम्ने सम्भावना देखिएको सैँजूको भनाइ छ । आपूर्ति शृङ्खला विविधीकरण गर्ने, सुन र विलासिताका वस्तुको आयातमा कडाइ, श्रम गन्तव्यको सुरक्षा योजना र श्रम बजारको विविधीकरण गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ । आन्तरिक उत्पादन बढाएर आत्मनिर्भरतातर्फ लाग्नुपर्ने पनि उहाँको सुझाव छ ।
भन्सार विभागको तथ्याङ्क अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को सात महिनामा ११ खर्ब २३ अर्ब ४८ करोड ६२ लाख १३ हजार रुपियाँ बराबरको आयात भएकोमा नेपाललाट एक खर्ब ६८ अर्ब १४ करोड ५८ लाख २४ हजार रुपियाँ बराबरको निर्यात भएको छ । जसमा खाडी क्षेत्रका ११ देशबाट ५१ अर्ब ९९ करोड सात लाख एक हजार रुपियाँ बराबरको आयात हुँदा नेपालबाट एक अर्ब ७० करोड दुई लाख रुपियाँ बराबरको निर्यात भएको छ ।
ती देशबाट आयात धेरै भए पनि निर्यात न्यून हुँदा ४९ अर्ब ३९ करोड ७० लाख ७१ हजार रुपियाँ व्यापार घाटा रहेको छ । बाहिरी मुलुकबाट कच्चा पदार्थ आयात हुने गरेकोमा आयात रोकिँदा स्वदेशी उद्योगलाई समस्या पर्ने निर्यात परिषद्का पूर्वअध्यक्ष नरेश श्रेष्ठको भनाइ छ ।
उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका प्रवक्ता नेत्रप्रसाद सुवेदीले युद्ध लम्बिँदै गए आपूर्ति शृङ्खलामा असर पर्ने जानकारी दिनुभयो ।
कतार, कुवेत, बहराइनमा पास्ता, चाउचाउ, लेज, तयारी खाना, रेजर/ब्लेड, कुरकुरे निर्यात हुने गर्छ । ती देशबाट सुन, रासायनिक मल, सिमेन्टको कच्चा पदार्थ, केमिकल, फोन, टिभी, सुन, ननअल्कोहल ड्रिङ्क्स, औषधीका उपकरण आयात हुने गरेको छ ।
विभागका अनुसार चालु आवको सात महिनामा साउदी अरबबाट तीन अर्ब ७२ करोड २९ लाख ३३ हजार रुपियाँ बराबरको आयात हुँदा २० करोड ४७ लाख ३९ हजार रुपियाँ बराबरको निर्यात भएको छ । यस्तै कतारबाट तीन अर्ब ३४ करोड ९८ लाख रुपियाँ बराबर र ओमानबाट ३४ करोड ९४ लाख सात हजार रुपियाँ बराबरको आयात हुँदा छ करोड ५२ लाख रुपियाँ बराबरको निर्यात भएको छ । यस्तै बहराइनबाट दुई अर्ब ६२ करोड ९३ लाख रुपियाँ बराबरको आयात हुँदा ७७ लाख आठ हजार रुपियाँ बराबर र कुवेतबाट ७६ करोड चार लाख रुपियाँ बराबरको आयात हुँदा चार करोड ६८ लाख रुपियाँ बराबरको निर्यात भएको छ । चालु आवको सात महिनामा कतारबाट साढे दुई अर्बको रासायनिक मल आयात भएको छ । मलको आयात रोकिँदा किसानले अभाव खेप्नुपर्ने हुन्छ ।
युएईबाट सुनचाँदी र तामाको तार आयात हुने गरेको छ । तामाको तार आयात रोकिँदा विद्युतीय उत्पादन क्षेत्रमा असर पर्ने देखिएको छ । यस्तै साउदी अरबाट पोलिमर (पोलिथिन र पोलिप्रलोपियन) को कच्चा पदार्थ आयात हुने गरेकामा आयातमा समस्या हुँदा नेपालको प्लास्टिक, प्याकेजिङ र पाइप उद्योगलाई कच्चा पदार्थ अभाव हुने देखिएको छ । कतारबाट रासायनिक मल, टेलिभिजन, सुन आयात हुने गर्छ ।
