नेभिगेसन मेनु

चाडपर्वअघि सरकारले कसरी गर्दैछ सडक मर्मत ?
सम्पादक:南亚网络电视
समय:2025-08-19 13:47

 

 

 bp-highway_7s1Tq64G3s

एस् ए टी भी ३ भाद्र २०८२, काठमाडौँः चाडपर्वमा त्यसै पनि मानिसको आवतजावत बढी हुन्छ । दसैँ, तिहार, छठ जस्ता मुख्य चाडपर्व नजिकिँदै जाँदा राजधानी काठमाडौँलाई मुख्य राजमार्गहरु भने बाढी पहिरोले प्रभावित छन् । 

बीपी राजमार्ग, कान्ति लोकपथ, अरनिको राजमार्गमा बाढी पहिरोले क्षति पुर्‍याउँदा आवतजावत प्रभावित बनेको छ ।  

गत असोजमा दसैँको पूर्वसन्ध्यामा आएको बाढीले तहसनहस भएको बीपी राजमार्ग अस्थायी ट्र्याक खुलाएर सञ्चालनमा ल्याइएको छ । रातिको समयमा सडक सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ । बाढी पहिरोले क्षति पुर्‍याएका अन्य सडक पनि अस्थायी रूपमा मर्मत गरी सञ्चालनमा ल्याइएको छ । 

वर्षायाम नसकिएकाले जुनसुकै बेला विपद् आउन सक्ने जोखिम छँदै छ । चाडपर्वमा सडक यातायात सहज बनाउन सरकारको तयारी कस्तो छ त ? 

सडक विभागले सडक मर्मत सम्भारका लागि आवश्यक उपकरणहरू तयारी अवस्थामा राखेको जनाएको छ । राष्ट्रिय राजमार्गहरुमा दसैँअघि खाल्डाखुल्डी मर्मत गरी यातायात सञ्चालन गर्न पटके मर्मत कार्यको ठेक्का व्यवस्थापन भएको सडक विभागका महानिर्देशक विजय जैसी बताउँछन् । 

‘सूचना निकालिरहेका छौँ । अहिले एग्रिमेन्टको क्रममा छ,’ जैसीले भने, ‘एग्रिमेन्ट हुन नसके विभाग आफैँ अमानति प्रक्रियाबाट चाडपर्वभन्दा अगाडि सबै सडकमा खाल्डाखुल्डीको मर्मत गर्ने तयारीमा छौँ ।’

वर्षातको समयमा राजमार्गहरु निर्वाध सञ्चालनमा ल्याउन विभागले पहल गरिरहेको उनी बताउँछन् । 

‘सडक अवरुद्ध हुन नदिन मेसिनहरु मोबिलाइज गरिसकेका छौँ । अहिले तिनीहरूले ठाउँ ठाउँमा काम गरिरहेको अवस्था छ,’ उनी भन्छन् । 

कुनै पनि स्थानमा पहिरो गई सडक अवरुद्ध हुनासाथ रातको समय बाहेक साधारणतया आधा घण्टादेखि एक घण्टाभित्र प्रभावित स्थानसम्म उपकरण पुग्ने र चार घण्टाभित्र यातायात सुचारु गर्ने नीति सडक विभागले लिएको छ । 

बाढी पहिरोका कारण राजमार्ग बन्द हुन गएको अवस्थामा मर्मतका लागि २७७ वटा उपकरण तयारी अवस्थामा राखिएको छ । जसमध्ये १५४ वटा उपकरण सम्भावित जोखिमका विभिन्न स्थानमा परिचालन गरिरहेको र १२३ वटा सडक विभाग मातहतका विभिन्न कार्यालयमा तयारी अवस्थामा राखिएको जैसी बताउँछन् । गत वर्षभन्दा यस वर्ष थप १३ वटा उपकरण तयारी अवस्थामा राखिएको हो । 

कुनै पनि स्थानमा पहिरो गई सडक अवरुद्ध हुनासाथ रातको समय बाहेक साधारणतया आधा घण्टादेखि एक घण्टाभित्र प्रभावित स्थानसम्म उपकरण पुग्ने र चार घण्टाभित्र यातायात सुचारु गर्ने नीति सडक विभागले लिएको छ । 

यस्तै सडक विभागको वेबसाइटमा सडक स्थितिको अद्यावधिक विवरण हेर्न मिल्ने गरी राखिएको छ । यो सूचनाको व्यवस्थापन ट्राफिक प्रहरीले गरिरहेको छ ।

राजमार्ग मर्मतका लागि मात्रै १४ अर्ब आवश्यक 

देशभर ८० राष्ट्रिय राजमार्ग अर्थात् कुल १४ हजार ९१३ किलोमिटर सडक मर्मत-सम्भारका लागि करिब १४ अर्ब रुपैयाँ लाग्ने एक अध्ययनले देखाएको छ । तर सरकारले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का लागि ४ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ । 

यो बजेट सडक मर्मत सम्भारका लागि अत्यन्त न्यून भएको सडक बोर्डका कार्यकारी निर्देशक गणेशबहादुर केसी बताउँछन् । 

‘राज्यबाट प्राप्त बजेट न्यून छ । यो बजेटले मर्मतका कामहरु प्रभावित हुने देखिन्छ । १३ अर्बभन्दा बढी आवश्यक छ । हामीले बजेट कम आउने थाहा पाएपछि अर्थमन्त्रीकहाँ गएर आवश्यक बजेट मागेका थियौँ,’ उनी भन्छन् । 

नेपाल सडक बोर्ड ऐन २०५८ अनुसार सवारी दर्ता गर्दा सडक मर्मतका लागि राज्यले लेबी लिँदै आएको छ । यसको शुल्क पेट्रोलमा चार रुपैयाँ र डिजेलमा दुई रुपैयाँ छ । भन्सार कार्यालयमा सङ्कलन गरेर साप्ताहिक रूपमा सडक बोर्डको खातामा पठाइँदै आएको छ ।

केसीका अनुसार क्षेत्रीय कार्यालय इटहरी, मुग्लिन, बुटवल र नेपालगञ्जमा एनुअल रोड मेन्टेनेन्स प्लान अनुसार उक्त अध्ययन गरिएको हो । अध्ययन प्रतिवेदन गत जेठ ९ गते काठमाडौँमा सार्वजनिक गरिएको थियो । प्रतिवेदनले १३ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ बराबर सडक मर्मतका लागि आवश्यक पर्ने देखाएको छ । 

कुल बजेटको ७० प्रतिशत सडक विभागअन्तर्गतको सडक मर्मतका लागि खर्च हुन्छ भने ३० प्रतिशत स्थानीय तहका सडक मर्मतका लागि विनियोजन हुँदै आएको छ । 

नेपाल सडक बोर्ड ऐन २०५८ अनुसार सवारी दर्ता गर्दा सडक मर्मतका लागि राज्यले लेबी लिँदै आएको छ । यसको शुल्क पेट्रोलमा चार रुपैयाँ र डिजेलमा दुई रुपैयाँ छ । 

भन्सार कार्यालयमा सङ्कलन गरेर साप्ताहिक रूपमा सञ्चित कोषमा पठाइँदै आएको छ । त्यस्तै, टोलगेट लाइसेन्स दर्ता, नवीकरण लगायतबाट शुल्क सङ्कलन हुने गरेको छ । 

केसीका अनुसार हाल एक खर्ब ८३ अर्बमध्ये एक खर्ब ६५ अर्ब जति सङ्कलन भएकोमा एक खर्ब १३ अर्ब सञ्चित कोषमा जम्मा भएको छ । तर उक्त रकम बोर्डले सिधै प्रयोग गर्न सक्ने व्यवस्था नहुँदा सडक उचित मर्मत गर्न नसकेको केसी बताउँछन् ।

‘सडक मर्मतका लागि संकलित रकम सिधै प्रयोग गर्न मिल्दैन । राज्यले छुट्याएको बजेट उपयोग गर्नुपर्छ,’ उनी भन्छन्, ‘त्यो रकम बोर्डले सिधै उपयोग गर्न पाउने भएको भए आज सडक पूर्वाधारको यो दुरावस्था हुने थिएन ।’

कुन वर्ष कति बजेट खर्च ? 

गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कुल विनियोजित बजेटमध्येबाट ९९.३४ प्रतिशत रकम खर्च भएको केसी बताउँछन् । आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ८ अर्ब ६ करोड २ लाख रुपैयाँ सडक बोर्डका लागि निकासा भएकोमा ६ अर्ब ७४ करोड १ लाख रुपैयाँ खर्च भएको थियो । पुँजीगत खर्च १ अर्ब ३२ करोड १ लाख रुपैयाँ छ । 

आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ४ अर्ब ६० करोड ४३ लाख रुपैयाँ सडक मर्मतमा खर्च भएको थियो । यसमध्ये ३ अर्ब ६६ करोड ५० लाख रुपैयाँ र ९३ करोड ९३ लाख रुपैयाँ मात्र पुँजीगत खर्च भएको छ । यस्तै गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा ४ अर्ब २१ करोड ४० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेकोमा ४ अर्ब २१ करोड ४०  लाख रुपैयाँ चालु खर्च भएको छ भने पुँजीगत खर्च उल्लेख नै छैन । चालु वर्षका लागि ४ अर्ब २८ करोड २४  लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ ।

डिस्क्लेमर: यो लेख दक्षिण एशिया सञ्जाल टीवी सिको अन्तर्राष्ट्रीय अनलाइन्टियाको स्वत-मिडियाबाट आउँछ, सिको अन्तर्राष्ट्

पसंदीदा प्राप्त गर्नुहोस्0
उप्पर